Ngày 23 tháng 8 năm 1945, hàng chục nghìn người dân Huế xuống đường trong cuộc khởi nghĩa giành chính quyền. Ủy ban Khởi nghĩa Thừa Thiên Huế tiếp quản các cơ quan đầu não của chính quyền thực dân và bù nhìn chỉ trong vài giờ, không đổ máu.
Ngày 25 tháng 8, vua Bảo Đại — vị hoàng đế cuối cùng của triều Nguyễn — đọc chiếu thoái vị trước Ngọ Môn, trao ấn kiếm triều đình cho đại diện Chính phủ Lâm thời. Câu nói của ông — "Trẫm muốn được làm dân một nước tự do còn hơn làm vua một nước nô lệ" — đã đi vào lịch sử.
Sự kiện này chấm dứt 143 năm triều Nguyễn và hơn 80 năm đô hộ của thực dân Pháp. Huế, kinh đô của vương triều phong kiến cuối cùng của Việt Nam, chứng kiến khoảnh khắc lịch sử đánh dấu sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.