Lịch sử & câu chuyện.
Tháp Yang Prong được xây dựng vào cuối thế kỷ XIII, ước tính khoảng 1280–1285 dưới triều vua Chăm Jaya Simhavarman III — cùng thời kỳ với Thánh địa Mỹ Sơn đang ở đỉnh cao và người Mông Cổ đang tấn công vương quốc Chăm từ phía bắc. Vị trí của tháp — giữa rừng già Ea Súp, cách xa hoàn toàn các vương quốc Chăm ven biển — vẫn là điều bí ẩn với các nhà khoa học. Giả thuyết phổ biến nhất là tháp từng là điểm dừng chân và thờ tự trên con đường thương mại từ duyên hải miền Trung vào nội địa Tây Nguyên. "Yang Prong" trong tiếng Ê Đê có nghĩa là "thần của voi lớn" — người Ê Đê địa phương đã tiếp nhận tháp vào hệ thống tín ngưỡng của mình và thờ cúng tháp như một nơi linh thiêng.

Tháp cao khoảng 9 mét, mặt bằng hình vuông 4 mét × 4 mét, xây hoàn toàn bằng gạch đỏ nung không vữa theo kỹ thuật Chăm truyền thống — gạch được mài khít và kết dính bằng nhựa cây. Mặt đứng của tháp có ba phần theo chiều đứng: đế tháp (bình đồ), thân tháp (thu dần lên trên), và chóp tháp hình núi Meru — ngọn núi thần của đạo Hindu. Trang trí chính là các cột trụ ốp mặt và các vòm cuốn nửa hình mác ở ba cửa giả, trong đó chỉ cửa phía đông là cửa thật dẫn vào lòng tháp. Bên trong lòng tháp hẹp 2,5 m × 2,5 m có đặt Linga–Yoni bằng sa thạch — biểu tượng thờ Shiva quen thuộc trong các tháp Chăm.

Tháp Yang Prong được công nhận di tích lịch sử quốc gia năm 1991. Tuy nhiên, hành trình đến tháp vẫn là cuộc phiêu lưu nhỏ: 10 km đường đất sau khi rời Quốc lộ 14C, đi qua làng người M'Nông và những đồng ruộng nương rẫy, cuối cùng tháp xuất hiện bất ngờ giữa vạt rừng già. Người dân địa phương — cả người Ê Đê lẫn người M'Nông — vẫn đến thắp nhang tại tháp vào những ngày đặc biệt, pha trộn tín ngưỡng Hindu Chăm với tín ngưỡng dân gian Tây Nguyên theo cách tự nhiên qua hàng thế kỷ.

Xung quanh tháp là khu rừng khộp của Vườn Quốc gia Ea Súp — từ tháng 11 đến tháng 2, cả khu rừng chuyển sang màu vàng đỏ rực, tạo khung cảnh hùng vĩ bất thường cho ngôi tháp gạch cổ. Đây là địa điểm chụp ảnh đặc biệt ở cả hai mùa: mùa xanh cho thấy tháp gạch đỏ nổi bật trên nền lá xanh, mùa vàng tạo ra tông màu đất đỏ–lá vàng ấm áp đặc trưng chỉ có ở Tây Nguyên.
Tháp này không phải của người Chăm nữa. Nó là của chúng tôi, của người Ê Đê — chúng tôi đã chăm sóc nó suốt 700 năm kể từ khi người Chăm không còn đến nữa.
Y Thih Êban, già làng xã Ea Rốk / Y Thih Eban, village elder, Ea Rok Commune
Điểm nổi bật không thể bỏ qua.
Bí quyết của kỹ thuật xây tháp Chăm là không dùng vữa — thay vào đó, gạch được mài cạnh cho khít nhau và kết dính bằng nhựa cây. Sau hơn 700 năm, kết cấu vẫn đứng vững mặc dù rừng bao vây và thời tiết khắc nghiệt. Nhìn gần vào mặt tháp có thể thấy lớp gạch mài bóng và màu đỏ đồng đều đến từng viên — dấu hiệu của tay thợ lành nghề và quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.
Bên trong lòng tháp hẹp 2,5 × 2,5 mét là bộ Linga–Yoni bằng sa thạch nguyên bản — Linga là biểu tượng dương tính của thần Shiva, Yoni là bệ đỡ âm tính. Đây là một trong ít Linga–Yoni còn nguyên vẹn trong tháp Chăm ở Việt Nam không bị chiến tranh hoặc trộm cắp phá hủy. Người Ê Đê địa phương đã đặt thêm bát hương và hoa rừng xung quanh, kết hợp tín ngưỡng Hindu với tục lệ thờ cúng tổ tiên Ê Đê.
Từ tháng 11 đến tháng 2, rừng khộp Ea Súp bao quanh tháp Yang Prong chuyển sang màu vàng đỏ — tạo ra khung cảnh gạch đỏ giữa lá vàng khó tìm thấy ở bất kỳ đâu khác ở Việt Nam. Buổi sáng sớm ánh mặt trời chiếu ngang qua tán cây thưa thoáng, lọc lớp bụi vàng xuống nền đất và tháp — nhiếp ảnh gia thường đến từ 6–8 giờ sáng để chụp khoảnh khắc này.
10 km đường đất vào tháp Yang Prong biến thành vũng bùn trong mùa mưa (tháng 5–10) và cực kỳ khó đi kể cả xe máy. Chỉ nên đến từ tháng 11 đến tháng 3 khi đường khô ráo.
Cách tham quan & di chuyển.
Cách đến Tháp Yang Prong cách Buôn Ma Thuột 70 km về phía tây bắc theo Quốc lộ 14C đến huyện Ea Súp, rồi rẽ vào 10 km đường đất. **Xe máy hoặc xe địa hình** là cần thiết cho đoạn đường đất — không dùng xe sedan. Tổng thời gian từ Buôn Ma Thuột: 2–2,5 giờ.
Mẹo tham quan **Đi cùng người địa phương** lần đầu — đường vào tháp không có biển chỉ dẫn rõ ràng và dễ lạc. **Mang theo nước và đồ ăn nhẹ** — không có hàng quán quanh khu vực tháp. **Kết hợp với Vườn Quốc gia Yok Đôn** trong cùng ngày nếu thuê xe từ Buôn Ma Thuột — hai điểm cách nhau khoảng 40 km.
Nguồn tham khảo
- 1.Tháp Yang Prong — Nét văn hóa Chăm giữa đại ngàn Tây Nguyên
Tổ Quốc · 2026-06-25
- 2.Tháp Yang Prong — Công trình Chăm duy nhất ở Đắk Lắk
Báo Đắk Lắk · 2026-06-25
