Đêm 30 Tết Kỷ Dậu (25/1/1789), vua Quang Trung (Nguyễn Huệ) chỉ huy đại quân Tây Sơn xuất phát từ Phú Xuân (Huế) hành quân thần tốc ra Bắc. Chỉ trong 5 ngày đêm — từ 30 Tết đến mùng 5 Tết — ông đã đánh tan 29 vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy, giải phóng Thăng Long và đuổi sạch quân xâm lược về phương Bắc. Đây là một trong những chiến dịch quân sự thần tốc và xuất sắc nhất trong lịch sử Việt Nam.
Bối cảnh của sự kiện này: sau khi nhà Lê sụp đổ, Lê Chiêu Thống cầu cứu nhà Thanh. Hoàng đế Càn Long sai Tôn Sĩ Nghị đem đại quân sang "phục quốc" cho nhà Lê, thực chất là mưu đồ thôn tính Đại Việt. Quân Thanh chiếm Thăng Long và an nhiên đón Tết. Nguyễn Huệ tức tốc lên ngôi hoàng đế lấy hiệu Quang Trung tại Phú Xuân ngày 25/12/1788 (âm lịch) và xuất quân ngay.
Chiến thuật của Quang Trung là tập trung binh lực, đánh nhanh diệt gọn, không cho địch kịp ứng cứu nhau. Trong trận Đống Đa (mùng 5 Tết), quân Tây Sơn dùng chiến thuật "trận địa lửa" — đốt cháy các đồn giặc — khiến quân Thanh hoảng loạn tháo chạy. Tướng Sầm Nghi Đống tự vẫn, hàng vạn quân Thanh bị tiêu diệt hoặc chết chìm khi tháo chạy qua sông. Tôn Sĩ Nghị bỏ lại ấn tín, vàng bạc, quân trang, tháo chạy về nước.
Chiến thắng Đống Đa — Xuân Kỷ Dậu 1789 là biểu tượng của tinh thần quật cường và tài thao lược quân sự phi thường của dân tộc Việt Nam. Vua Quang Trung không chỉ là nhà quân sự thiên tài mà còn là nhà cải cách tiến bộ: ông khuyến khích phát triển chữ Nôm, cải cách thuế khóa, khuyến nông và thúc đẩy thương mại. Tiếc rằng ông mất đột ngột năm 1792 khi mới 39 tuổi, để lại nhiều hoài bão chưa thực hiện.
Ngày nay, lễ hội Gò Đống Đa được tổ chức vào mùng 5 Tết hàng năm tại gò Đống Đa (phường Quang Trung, quận Đống Đa, Hà Nội) — nơi tưởng niệm trận đánh lịch sử và là lễ hội truyền thống đặc sắc của người Hà Nội đầu năm mới. Tượng đài vua Quang Trung đứng sừng sững tại trung tâm khu di tích, nhìn về hướng Nam — hướng tiến quân của đội quân thần tốc năm xưa.