Lịch sử & câu chuyện.
Chợ Bến Thành hiện tại được xây dựng từ năm 1912 đến 1914 và khánh thành ngày 28 tháng 3 năm 1914 — thay thế cho một ngôi chợ cũ hơn được lập từ thế kỷ 17 gần bờ sông. Tháp đồng hồ hình tròn nổi bật ở cổng Nam đã trở thành biểu tượng nhận diện của Sài Gòn, xuất hiện trên tem thư, tiền xu và hàng triệu tấm bưu thiếp gửi khắp thế giới trong hơn một thế kỷ qua. Kiến trúc sư người Pháp đã thiết kế tòa nhà theo phong cách tân cổ điển với bốn cổng chính hướng bốn phương Đông-Tây-Nam-Bắc, mái vòm sắt và không gian thông thoáng bên trong cho phép gió lưu thông tự nhiên trong khí hậu nhiệt đới. Diện tích mặt bằng hơn 13.000 m² chứa gần 3.000 sạp hàng, tổ chức theo từng khu chuyên biệt.
Bên trong chợ, các khu vực được phân chia rõ ràng theo từng ngành hàng: đông đúc nhất là khu thực phẩm tươi sống với rau củ, thịt cá; khu ăn uống trung tâm với hàng chục quán ăn phục vụ từ phở đến chè; khu hàng lưu niệm, vải vóc, áo dài và thủ công mỹ nghệ. Kỹ năng mặc cả là không thể thiếu — giá niêm yết thường cao gấp 2-3 lần giá thực và người bán hàng quen với việc thương lượng lâu dài. Người dân địa phương chủ yếu đến chợ vào buổi sáng sớm để mua thực phẩm tươi; du khách thường lui tới vào ban ngày để mua quà lưu niệm và ăn uống.
Chợ Bến Thành không chỉ là địa điểm mua sắm — nó là ký ức tập thể của nhiều thế hệ người Sài Gòn. Mỗi gia đình đều có câu chuyện riêng với chợ: người mua váy cưới năm 1970, người mua vải Tết năm 1985, người ăn bún bò trong chợ trước khi đi học từ thập niên 1960 đến nay. Năm 2012, khi thành phố đề xuất xây dựng metro đi qua khu vực này đòi hỏi thay đổi cấu trúc chợ, làn sóng phản đối của người dân đã buộc các nhà quy hoạch phải điều chỉnh thiết kế để bảo vệ công trình lịch sử. Đó là minh chứng rõ ràng nhất về vị trí mà Chợ Bến Thành nắm giữ trong tâm thức đô thị Sài Gòn.
Năm 2012, kế hoạch xây dựng ga tàu điện ngầm Ben Thành dưới lòng đất ngay phía trước chợ đã gây tranh cãi dữ dội khi các chuyên gia lo ngại về tác động đến nền móng công trình 100 năm tuổi. Sau nhiều cuộc tranh luận về phương án kỹ thuật, công trình cuối cùng được triển khai và ga metro khai trương tháng 12/2024 mà không gây tổn hại cho chợ. Tháng 11/2024, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch chính thức công nhận Chợ Bến Thành là di sản kiến trúc cấp quốc gia — danh hiệu mà cư dân Sài Gòn từ lâu đã mặc nhiên công nhận. Ngày nay, chợ phục vụ ba vai trò đồng thời: điểm mua sắm cho người dân địa phương, điểm đến du lịch nổi tiếng nhất Thành phố Hồ Chí Minh, và biểu tượng sống của bản sắc đô thị Sài Gòn.
Ngôi chợ này không chỉ bán hàng — nó bán cả ký ức của Sài Gòn cho những người chưa từng sống ở đây.
— Nhà báo Trương Điện Thắng, loạt bài 110 năm Chợ Bến Thành, Tuổi Trẻ 2024
Điểm nổi bật không thể bỏ qua.
Khu ẩm thực trung tâm chợ tập trung hàng chục sạp dưới vòm mái sắt lịch sử, phục vụ bánh mì, hủ tiếu Nam Vang nấu từ nồi đất, và cơm tấm sườn bì chả từ sáng sớm. Giá dao động từ 30.000–60.000 đồng mỗi món — thuộc hàng rẻ nhất trong các nhà hàng ngồi tại chỗ ở Quận 1. Thời điểm lý tưởng là trước 9 giờ sáng khi cả người bán rau và khách ăn quen thuộc đều đang ở đỉnh cao hoạt động.
Khu gia vị chạy dọc các vách phía Đông và Bắc bên trong chợ, với những thùng gỗ chứa đầy tiêu Phú Quốc, quế Mekong và lá chanh thái sẵn. Một gian hàng duy nhất có thể có đến bốn mươi loại tôm khô khác nhau — một trải nghiệm thị giác và khứu giác mà không siêu thị nào có thể thay thế.
Bốn mặt mặt đồng hồ được lắp đặt khi khánh thành năm 1914 và chỉ được sửa chữa hai lần — đây là cơ chế đồng hồ công cộng cổ nhất và vẫn còn hoạt động tại thành phố. Cổng chính phong cách Âu-Á với bốn ngọn tháp góc là hình ảnh đặc trưng xuất hiện trên hàng triệu bưu thiếp Sài Gòn suốt hơn một thế kỷ.
Từ 18:00, các con đường quanh chợ — Phan Bội Châu, Lê Thánh Tôn và Phan Chu Trinh — chật kín xe đẩy nướng bánh tráng, chiên bò né và bán phở bò viên cho hàng trăm thực khách ngồi ghế nhựa. Giá cả có thể mặc cả, cạnh tranh quyết liệt và không khí ồn ào, thoải mái hơn nhiều so với chợ ban ngày.
Đến trước 7:00 sáng để mua thực phẩm tươi ngon nhất và trải nghiệm nhịp sống buổi sáng của người Sài Gòn. Khu ẩm thực mở sớm và đồ ăn sáng ở đây cực kỳ ngon và rẻ.